Menstruatie: wat gebeurt er precies in je lichaam?
Voor veel vrouwen is menstruatie een vast onderdeel van het leven. Toch is het niet altijd duidelijk wat er tijdens de verschillende fases van de menstruatiecyclus precies in het lichaam gebeurt. Waarom kun je je de ene week energiek voelen en de andere week juist vermoeid of prikkelbaar? En waar komen menstruatieklachten eigenlijk vandaan? In dit artikel leggen we eenvoudig uit hoe de menstruatiecyclus werkt en delen we praktische tips die kunnen helpen om je tijdens je cyclus zo prettig mogelijk te voelen.
Wat is menstruatie?
Menstruatie is het afstoten van het baarmoederslijmvlies. Elke maand bereidt het lichaam zich voor op een mogelijke zwangerschap. Daarbij wordt de binnenkant van de baarmoeder dikker zodat een bevruchte eicel zich kan innestelen. Vindt er geen bevruchting plaats? Dan heeft het lichaam dat extra baarmoederslijmvlies niet meer nodig. Het slijmvlies wordt afgestoten en verlaat via de vagina het lichaam. Dit noemen we de menstruatie. Een gemiddelde menstruatie duurt meestal tussen de drie en zeven dagen.
De vier fases van de menstruatiecyclus
Een menstruatiecyclus duurt gemiddeld 28 dagen, maar een cyclus tussen de 21 en 35 dagen wordt ook als normaal beschouwd. Tijdens deze cyclus veranderen verschillende hormonen voortdurend. Deze hormoonschommelingen beïnvloeden niet alleen je lichaam, maar ook je energie, stemming en eetlust.
1. De menstruatiefase
De cyclus begint op de eerste dag van de menstruatie. Tijdens deze fase:
- Daalt de hoeveelheid oestrogeen en progesteron
- Wordt het baarmoederslijmvlies afgestoten
- Kun je last hebben van buikkrampen, vermoeidheid of rugpijn
Veel vrouwen merken dat ze tijdens deze periode behoefte hebben aan meer rust. Dat is niet vreemd: je lichaam is hard aan het werk.
2. De folliculaire fase
Na de menstruatie begint het lichaam zich opnieuw voor te bereiden op een mogelijke zwangerschap. Tijdens deze fase:
- Stijgt het hormoon oestrogeen
- Rijpt er een eicel in de eierstokken
- Bouwt het baarmoederslijmvlies zich opnieuw op
Veel vrouwen voelen zich in deze periode energieker, scherper en socialer. Dit komt mede door de stijgende hoeveelheid oestrogeen.
3. De ovulatie
Rond het midden van de cyclus vindt de eisprong plaats. Tijdens de ovulatie:
- Komt een rijpe eicel vrij uit de eierstok
- Is de kans op zwangerschap het grootst
- Bereikt oestrogeen een piek
Sommige vrouwen merken de eisprong aan lichte buikpijn aan één kant van de onderbuik of verandering van het vaginale slijm.
4. De luteale fase
Na de eisprong stijgt het hormoon progesteron. Dit hormoon helpt het baarmoederslijmvlies voor te bereiden op een mogelijke zwangerschap. Als er geen bevruchting plaatsvindt, dalen zowel progesteron als oestrogeen weer. Hierdoor kunnen klachten ontstaan zoals:
- Gevoelige borsten
- Een opgeblazen gevoel
- Stemmingswisselingen
- Vermoeidheid
- Meer trek in zoetigheid
Deze klachten worden vaak onder de noemer PMS (premenstrueel syndroom) geplaatst.
Waarom verschillen menstruatieklachten per persoon?
Geen enkele menstruatiecyclus is hetzelfde. Sommige vrouwen merken nauwelijks iets van hun cyclus, terwijl anderen iedere maand klachten ervaren. Verschillende factoren kunnen hierbij een rol spelen, zoals:
- Hormonale schommelingen
- Stress
- Slaapkwaliteit
- Voeding
- Beweging
- Leeftijd
Ook kunnen klachten gedurende het leven veranderen. De menstruatiecyclus van een tiener ziet er vaak anders uit dan die van een vrouw van 35 of 45 jaar.
Praktische tips tijdens je menstruatie
Hoewel menstruatie niet volledig te voorkomen is, zijn er wel manieren om jezelf zo comfortabel mogelijk te voelen.
-
Blijf voldoende drinken
Voldoende vocht kan helpen om je fitter te voelen. Sommige vrouwen ervaren daarnaast minder last van een opgeblazen gevoel wanneer ze verspreid over de dag genoeg water drinken. -
Kies voor voedzame maaltijden
Je lichaam heeft tijdens de menstruatie energie nodig. Probeer daarom regelmatig te eten en kies zoveel mogelijk voor:- Groenten en fruit
- Volkoren producten
- Peulvruchten
- Noten en zaden
- Eiwitrijke voeding
-
Blijf in beweging
Lichte beweging kan prettig zijn tijdens de menstruatie. Je hoeft geen intensieve sportprestaties te leveren. Luister vooral naar wat goed voelt voor jouw lichaam. Denk bijvoorbeeld aan:- Wandelen
- Fietsen
- Yoga
- Rustige krachttraining
-
Gun jezelf voldoende rust
Tijdens de menstruatie kun je je vermoeider voelen dan normaal. Extra slaap of een rustige avond op de bank kan soms precies zijn wat je lichaam nodig heeft. -
Gebruik warmte bij buikkrampen
Veel vrouwen ervaren verlichting door een warme kruik of warmtekussen op de onderbuik te leggen. De warmte kan helpen om gespannen spieren te ontspannen.
Wanneer is het verstandig om contact op te nemen met een arts?
Menstruatieklachten komen vaak voor, maar soms is het verstandig om medisch advies te vragen. Neem bijvoorbeeld contact op met je huisarts wanneer:
- De pijn erg hevig is
- Je menstruatie plotseling sterk verandert
- Je extreem veel bloed verliest
- Je cyclus zeer onregelmatig is
- Klachten je dagelijks leven beperken
Een arts kan beoordelen of verder onderzoek nodig is. Je menstruatie is veel meer dan alleen de dagen waarop je bloed verliest. Tijdens de hele cyclus vinden er allerlei hormonale veranderingen plaats die invloed kunnen hebben op hoe je je voelt. Door beter te begrijpen wat er in je lichaam gebeurt, kun je vaak ook beter inspelen op de behoeften van jouw lichaam tijdens de verschillende fases van je cyclus.